NEDEN ŞİMŞİR KAŞIK?

Şimşir ağacının Özellikleri

Geçmişten günümüze gelen ahşap kaşık kullanımı Bir dönem demode gibi olsada günümüz modernizasyonlarında tekrardan yerini almıştır. Ahşap kaşık kullanımı insanların sağlığı açısından önemli yer tutmaktadır. her yörenin kendine özgü kaşık modelleri ve kaşık yapımında kullanılan ağaç çeşitleri mevcuttur. ancak karadenizde bulunan şimşir ağacı bu yöredeki ustaların kaşık yapımında önemli etken olmuştur. her yrede kaşık yapımında kullanılan ağaçların seçiminde sert ve dayanıklı olması ön planda tutulur. Şimşir ağacı en çok karadenizin yüksek ve kayalık bölgelerinde bulunmasından dolayı sert doğal koşullarda bile dayanıklı olmasıdır. Şimşir ağacı diğer ağaçlar gibi hareler halinde esnek bir yapıyla yıldan yıla büyümez, tam aksine sert ve lifleri sıkıştırılmış halde  yaklaşık 10 yılda bir yaş alarak büyür. buda şimşir ağacının normal boyutlara ulaşmasına yaklaşık olarak yüz yılda erişir.

Şimşir Kaşık Yapımı

Öncelikle şimşir ağacının en temiz ve budaksız bölgeleri boylanarak ayrılır. ilk önceleri el testersiyle yada keser vasıtasıyla boylanır. günümüzde elektrikli testere vasıtasıyla boylama yaygınlaşmıştır. Sonraki aşamada ise şimşir kaşığın modeli taslanan ağacın üzerine çizilikr. keser vasıtasıyla çizginin dışında kalan kısmı yontulur işte tam burada kaşık ustalarının hünerleri devreye girer. meşhur bir deyimle; " herkes kaşık yapar ama sapını ortaya getiremez" atasözü olarak lugatlarda yerini almıştır. Manası; Her insanın bir ilgi alanı olduğu gibi beceriside mevcuttur. Aynı meslek erbabı insanlar birbirlerinin işinin aynısını yaparlar. Fakat tecrübeli olan ustalar ile kimse boy ölçüşemez. Çünkü çok daha fazla tecrübeye sahip kişiler ellerindeki işin tüm boyutlarını görür, istekleri, zararları, fazlaları bilir. İşini yeni öğrenen insan ise bunları yaşamadan bilemez. Sonraki aşama ise  kaşığın sap kısmını halk dilinde "sistre" denilen bir bıçak yada testereye benzer bir aletle yontulması ve sonraki aşamada kaşığın iç kısmının zımpara topu vasıtasıyla alınarak kör zımpara ile yada cam parçası ile zımparalayıp kullanım aşamasına gelmesidir.

Şimşir Kaşık Kullanma Talimatı

-Kullanmadan önce ilk olarak zeytin yağını bir beze dökerek kaşığın heryerini iyice yağlamak gerekir.

-Belirli süreli 2-3 ayda bir Kullanım sıklığına göre kaşığın rengi beyazlamaya başladığında tekrardan yağlanır.

-Bulaşık makinesine kesinlikle atılmamalıdır.

-Kaynayan tencerenin içinde veya üstünde bırakılmamalıdır.

-Sıcak su ve soğuk su değişiminde bir müddet kaşık bekletilmelidir.

-Şimşir kaşık sert ve lifli bir ağaç yapısı sebebiyle yağlandığı vakit, gözeneklerinin içine yağı hapseder ve böylece içine su çekmeyi önlemiş olur. Dolayısı ile ağacın içine su girmeyince hem yumşama yapmaz hemde yumşamadan dolayı kararmayı önler.

Bu şartlarda kullanılan bir şimşir kaşık 5 ila 10 yıl arası bir süreyle kullanılabilir.

Şimşir Kaşık İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Soru1: Şimşir Kaşığımın Sapı Yamuldu Nasıl Düzelir?

Cevap1: Kaşığınızı Sıcak suyun içinde yaklaşık ortalama 15-20dk bekletiniz. Sap kısmının düzeldiğine gözlerinizle şahit olacaksınız.

Soru2: Şimşir Kaşığımı Bulaşık Makinesine Atarsam Ne Olur?

Cevap2: Kullanım ömrünü kısaltmış olursunuz. İçindeki zeytinyağı giderildiği için tekrardan yağlama yapmalısınız. Sap kısmında yamulmalar tesbit edebilirsiniz.

Soru3: Şimşir Kaşığımı Yağlarken Sadece Zeytinyağımı Kullanmalıyım?

Cevap3: Mümkünse zeytin yağı ile yağlanması tavsiye edilir. çünkü şimşirin dokusuna zeytinyağı daha yakındır. Diğer yağların kaşıktan sıyrılma oranı daha hızlı olabilir bu yüzden kısa süre içinde tekrar yağlamak zorunda kalırsınız.

Soru4: Şimşir Kaşığımın Yağlama Zamanını Nasıl Anlarım?

Cevap4: Şimşir Kaşığın yağlandığı vakit kehribar sarısı gibi bir renk aldığı gözlemlenir. bu renk giderek tekrardan beyaza zaman içinde dönüşür. İşte bu kaşığınızın yağlanma zamanı geldiğini gösterir.

Not1: Soldaki Resimde görüldüğü üzere bir adet  Şimşir kepçe yağlanmış diğerleri yağlanmamış haldedir. Yağlanmış şimşir kepçenin sarıya dönüştüğünü diğerlerinin ise beyazımsı bir renkte olduğu görülür.

Not2: Piyasada diğer ağaçlardan yapılmış kaşıklara da şimşir kaşık denildiğine bizzat kendimizde şahit olmaktayız. Pazarda veya Çarşıda Şimşir kaşığı ayırt edebilmek için elinizle bir miktar suyu üzerine uyguladığınızda o bölgenin iyice sarardığını görebilirsiniz. ve ağacın üzerinde mutlaka hareleri görürünür biçimdedir. şimşir ağacı budaklı bir ağaç türü olduğundan dolayı minimum miktarda da olsa üzerinde budak mevcut olur.

Ağaç Kaşıkları Alırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

- Üzerinde vernik olan kaşıkları kesinlikle kullanmanızı tavsiye etmiyoruz. çünkü insan sağlığını tehdit eden unsurları içinde barındırır. Kimyevi Madde Vb.

-Çok güzel işçilikli bir kaşık ucuz ise o şimşir kaşık değildir. çünkü şimşir ağacı sert ve işlemesi çok zor bir ağaçtır. Kolay kolay üretimi yapılmadığı için ustalık ve hüner gerektirir Buda fiyat aralığının yükselmesine sebep olur.

-Her kaşığın kendine özgü yemek yeme keyfi vardır. diğer ağaçlardan yapılan kaşıklar yemek yerken ağzınıza ağaç kokusu salgılar ve tırtıklı hissiyatını oluşturur. Ancak şimşir kaşıkla yemek yerken ağzınızda hoş bir dokunuş ile kayıp gider ve damağınıza hoş bir lezzet bırakır.

Hazırlayan Ve Derleyen: Faruk MADAN